SQL Processen & Databases

1. SQL Process beheren

SQL Server draait als een Windows service op de achtergrond — credentials instelbaar bij installatie en achteraf. De service kan gestopt, gepauzeerd of herstart worden.

In productie

Stoppen of herstarten verbreekt alle actieve verbindingen — niet zomaar doen.

Status controleren

services.mscSQL Server Configuration ManagerT-SQL

Ga naar services.msc en zoek naar:

Service	Beschrijving
SQL Server (MSSQLSERVER)	Hoofdservice — databankengine
SQL Server Agent (MSSQLSERVER)	Jobbeheer en alerts
SQL Server Browser	Luistert naar verbindingsverzoeken
SQL Server CEIP service	Telemetrie
SQL Server VSS Writer	Volume Shadow Copy support

Geeft een overzicht van alle SQL Server services met hun status (Running / Stopped) en startmodus (Automatic / Manual).

DECLARE @agent NVARCHAR(512);

SELECT @agent = COALESCE(N'SQLAgent$' + CONVERT(SYSNAME, SERVERPROPERTY('InstanceName')),
    N'SQLServerAgent');

EXEC master.dbo.xp_servicecontrol 'QueryState', @agent;

Resultaat: Running of Stopped

2. Databases beheren

Op één DBMS bevinden zich meerdere databases:

Type	Beschrijving
System databases	Noodzakelijk voor de werking van de SQL engine
Database snapshots	Read-only kopie van een database op een bepaald moment in tijd
User databases	Eigen aangemaakte databases

System databases

Database	Functie
`master`	Bewaart alle system-level informatie van de SQL Server instantie
`msdb`	Gebruikt door SQL Server Agent voor het plannen van alerts en jobs
`model`	Template voor alle nieuwe databases — wijzigingen hier gelden voor elke nieuwe database
`Resource` (verborgen)	Read-only database met systeem-objecten; zichtbaar via het `sys` schema
`tempdb`	Werkruimte voor tijdelijke objecten en tussenresultaten — wordt bij elke herstart opnieuw aangemaakt

Overzicht bestaande databases opvragen

Via SSMSVia T-SQL

Object Explorer → Databases → uitklappen

SELECT name, database_id, create_date
FROM sys.databases;
GO

3. Nieuwe database plannen

Een database bestaat minimaal uit:

Databasenaam
Eigenaar
≥1 databestand — logische naam + fysieke locatie (.mdf / .ndf)
≥1 logbestand — logische naam + fysieke locatie (.ldf)
≥1 filegroup
Opties: collation, recovery model, compatibiliteitsniveau, containment type, ...

Best practices opslag

Gebruik RAID 1+0 of RAID 5 voor performantie en fouttolerantie
Gebruik filegroups om objecten op specifieke schijven te plaatsen
Zet het logbestand op een aparte fysieke schijf (scheidt lees- en schrijfoperaties)

DB.mdf      → Raid 1      (primair databestand)
DB.ldf      → Raid 10     (transactielogboek)
Sales1.ndf  → Raid 5      (extra databestanden)
Sales2.ndf  → Raid 10
TempDB      → Raid 5/10

4. Database aanmaken

Via SSMST-SQL — simpelT-SQL — uitgebreid

Object Explorer → rechtermuisklik op Databases → New Database...

Stel in: naam, eigenaar, databestand (grootte, autogrowth), logbestand, filegroups.

USE master;
GO
CREATE DATABASE sample;
GO

Gebruikt de standaardconfiguratie ingesteld tijdens installatie.

USE master;
GO
CREATE DATABASE projects
ON (
    name       = projects_dat,
    filename   = 'd:\projects.mdf',
    size       = 10,
    maxsize    = 100,
    filegrowth = 5
)
LOG ON (
    name       = projects_log,
    filename   = 'd:\projects.ldf',
    size       = 40,
    maxsize    = 100,
    filegrowth = 10
);
GO

5. Database wijzigen

Wijzigt de fysieke structuur van een bestaande database:

Databestanden, logbestanden of filegroups toevoegen/verwijderen
Database-opties wijzigen
Naam wijzigen

Via SSMST-SQL — bestand toevoegenT-SQL — opties wijzigen

Object Explorer → rechtermuisklik op database → Properties

ALTER DATABASE projects
ADD FILE (
    name       = projects_dat1,
    filename   = 'C:\projects1.ndf',
    size       = 10,
    maxsize    = 100,
    filegrowth = 5
);
GO

-- Recovery model instellen
ALTER DATABASE AdventureWorks2012
SET RECOVERY FULL, PAGE_VERIFY CHECKSUM;
GO

-- Single-user mode (voor onderhoud)
ALTER DATABASE AdventureWorks2012
SET SINGLE_USER WITH ROLLBACK IMMEDIATE;
GO

-- Read-only zetten
ALTER DATABASE AdventureWorks2012
SET READ_ONLY;
GO

-- Terug naar multi-user
ALTER DATABASE AdventureWorks2012
SET MULTI_USER;
GO

6. Recovery modellen

Het recovery model bepaalt hoe SQL Server het transactielogboek bijhoudt — en daarmee wat er mogelijk is bij herstel na een storing.

Model	Loggedrag	Point-in-time herstel	Log backup verplicht
Simple	Log wordt automatisch afgekapt na elke checkpoint	Nee — herstel tot laatste volledige of differentiële backup	Nee
Full	Log wordt volledig bijgehouden tot expliciet gebackupt	Ja — tot op de seconde	Ja
Bulk-Logged	Bulk-operaties worden minimaal gelogd	Beperkt — niet tijdens bulk-periode	Ja

Simple

Het logbestand groeit niet ongecontroleerd: SQL Server hergebruikt de ruimte automatisch zodra een transactie voltooid is. Eenvoudig te beheren, maar je kan enkel herstellen tot de meest recente volledige of differentiële backup. Alles erna is verloren.

Kies Simple wanneer:

De database niet businesskritisch is (testomgeving, ontwikkeldatabase)
Dataverlies van uren acceptabel is
Je geen log backups wil beheren

Full

Het volledige transactielogboek wordt bewaard totdat jij een log backup uitvoert. Dit maakt point-in-time recovery mogelijk — herstel tot exact het moment vóór een crash of fout. Vereiste keerzijde: log backups moeten regelmatig worden uitgevoerd, anders loopt het logbestand vol.

Kies Full wanneer:

Dataverlies minimaal moet zijn (productieDatabases, financiële systemen)
Point-in-time herstel een vereiste is
Er een gestructureerd backup-schema is (volledig + differentieel + log)

Log backup vergeten = log loopt vol

Zonder regelmatige log backups blijft het .ldf-bestand groeien totdat de schijf vol loopt. Zet altijd een SQL Server Agent job in voor automatische log backups.

Bulk-Logged

Hybride model: gedraagt zich als Full, maar bulk-operaties (BULK INSERT, SELECT INTO, CREATE INDEX, ...) worden minimaal gelogd voor betere performantie. Het nadeel: tijdens zo'n bulk-operatie is point-in-time herstel niet mogelijk — alleen herstel tot het einde van de log backup die de bulk-operatie bevat.

Kies Bulk-Logged wanneer:

Je grote data-imports of indexherbouw uitvoert
Je tijdelijk minder log-overhead wil
Je daarna terugschakelt naar Full

Tijdelijk wisselen

Een veelgebruikt patroon: schakel vóór een grote bulk-load over naar Bulk-Logged, voer de operatie uit, maak onmiddellijk een log backup, en schakel terug naar Full.

Recovery model instellen

Via SSMSVia T-SQL

Object Explorer → rechtermuisklik op database → Properties → pagina Options → Recovery model

-- Huidig model opvragen
SELECT name, recovery_model_desc
FROM sys.databases
WHERE name = 'MijnDatabase';
GO

-- Model wijzigen
ALTER DATABASE MijnDatabase SET RECOVERY FULL;
-- of: SIMPLE / BULK_LOGGED
GO

Beslisboom

Is de database productiekritisch?
├── Nee → SIMPLE
└── Ja
    ├── Grote bulk-operaties gepland?
    │   ├── Ja  → Tijdelijk BULK_LOGGED, daarna terug naar FULL
    │   └── Nee → FULL
    └── Point-in-time herstel vereist?
        └── Ja → FULL (met regelmatige log backups)

7. Database verwijderen

Via SSMSVia T-SQL

Object Explorer → rechtermuisklik op database → Delete

USE master;
GO
DROP DATABASE projects;
GO

Onherroepelijk

Een verwijderde database gaat onherroepelijk verloren — inclusief alle data, tabellen en objecten. Zorg altijd voor een recente backup vóór je een database verwijdert.