Ga naar inhoud

Serverbeheer Intro S1 — Cheatsheet

Windows Server, Active Directory, storage, DHCP en DNS — 2024–2025

Inhoudstafel

Virtualisatie en installatie

Hyper-V is een type-1-hypervisor. Een VM bestaat uit configuratie, virtuele CPU/RAM, virtuele disks en netwerkadapters.

Switchtype Bereik
External VM ↔ fysiek netwerk/internet
Internal VM ↔ host en andere VM's
Private alleen VM ↔ VM

Checklist: betekenisvolle VM-naam, Generation 2 waar ondersteund, voldoende maar niet buitensporig RAM/CPU, correcte VHDX, juiste vSwitch, ISO loskoppelen na installatie en checkpoints alleen bewust gebruiken.

Checkpoint is geen backup

Een checkpoint blijft afhankelijk van VM-bestanden en storage. Gebruik een echte backup voor herstel na verlies of corruptie.

Windows Server-basisbeheer

Get-ComputerInfo
Rename-Computer -NewName SRV01 -Restart
Get-NetIPConfiguration
Get-WindowsFeature
Install-WindowsFeature RSAT-AD-Tools
Get-Service
Get-EventLog -LogName System -Newest 20

Server Manager centraliseert rollen/features, events, services en remote servers. Windows Admin Center en PowerShell zijn geschikt voor remote/automatisch beheer.

Statisch IP

New-NetIPAddress -InterfaceAlias 'Ethernet' -IPAddress 192.168.10.10 -PrefixLength 24 -DefaultGateway 192.168.10.1
Set-DnsClientServerAddress -InterfaceAlias 'Ethernet' -ServerAddresses 192.168.10.10

Een domain controller gebruikt intern DNS, niet rechtstreeks een publieke resolver als preferred DNS.

Netwerk en routing

Get-NetAdapter
Get-NetIPAddress
Get-NetRoute
Test-NetConnection 192.168.10.1
Test-NetConnection server -Port 3389

Routing op Windows vereist meerdere interfaces/subnetten en de Remote Access/Routing-rol of passende forwardingconfiguratie. Clients moeten de router als default gateway gebruiken en routers moeten een heen- én terugroute kennen.

Windows Firewall werkt per profiel (Domain, Private, Public), richting, protocol/poort, programma en remote/local addresses.

Get-NetFirewallProfile
New-NetFirewallRule -DisplayName 'Allow HTTPS' -Direction Inbound -Protocol TCP -LocalPort 443 -Action Allow

Lokale users en filesystem

Get-LocalUser
Get-LocalGroup
New-LocalUser -Name 'beheer' -Password $password
Add-LocalGroupMember -Group 'Administrators' -Member 'beheer'

NTFS-rechten: Full Control, Modify, Read & Execute, List, Read, Write en special permissions. Rechten kunnen expliciet of overgeërfd zijn; deny wint doorgaans van allow. Effectieve toegang volgt uit user- en groepslidmaatschappen.

Get-Acl 'D:\Data' | Format-List
icacls D:\Data

Werk via groepen

Ken permissies toe aan groepen, niet rechtstreeks aan vele gebruikers. Dat maakt joiner/mover/leaver-beheer controleerbaar.

Remote beheer

Technologie Gebruik
RDP grafische interactieve sessie
PowerShell Remoting/WinRM beheercommando's en automatisatie
MMC/Server Manager remote consoles
Windows Admin Center browsergebaseerd beheer 
Enable-PSRemoting -Force
Test-WSMan SRV01
Enter-PSSession -ComputerName SRV01
Invoke-Command -ComputerName SRV01,SRV02 -ScriptBlock { Get-Service }

In een domein gebruikt WinRM typisch Kerberos. TrustedHosts is geen gelijkwaardig alternatief voor domeintrust en moet beperkt blijven.

Active Directory

AD DS bewaart identiteiten en directoryobjecten. Kernbegrippen:

Begrip Betekenis
Forest hoogste security boundary/schema/configuration
Tree/domain DNS-naam en administratieve/replicatie-eenheid
Domain Controller host AD DS en authenticeert
OU container voor delegatie en GPO-toepassing
Site fysieke/netwerktopologie voor replicatie en logon
Global Catalog gedeeltelijke kopie van forestobjecten 
Install-WindowsFeature AD-Domain-Services -IncludeManagementTools
Install-ADDSForest -DomainName 'lab.local' -InstallDNS

AD is sterk afhankelijk van DNS en correcte tijd. Kerberos verdraagt slechts beperkte clock skew.

OUs, groepen en rechten

OUs ontwerp je voor beheer, delegatie en GPO's, niet noodzakelijk als exacte kopie van het organigram.

Group scope Typisch gebruik
Global accounts met dezelfde rol verzamelen
Domain Local rechten op resource in domein
Universal rollen over meerdere domeinen

AGDLP:

Accounts → Global group → Domain Local group → Permissions

New-ADOrganizationalUnit -Name 'Sales' -Path 'DC=lab,DC=local'
New-ADUser -Name 'Ada Lovelace' -SamAccountName 'alovelace' -Path $ou -Enabled $true -AccountPassword $pw
Add-ADGroupMember -Identity 'GG_Sales' -Members 'alovelace'

GPO-verwerking: Local → Site → Domain → OU; later toegepaste instellingen winnen meestal. Security filtering en WMI filters kunnen scope beperken.

Disks, volumes en RAID

RAID Minimum Eigenschap
0 2 striping, snel, geen redundantie
1 2 mirroring, capaciteit 50%
5 3 één parity, één disk failure
6 4 dubbele parity, twee failures
10 4 stripe over mirrors, snel en redundant

RAID verhoogt beschikbaarheid maar is geen backup: verwijdering, ransomware en corruptie worden mee verwerkt.

Get-Disk
Initialize-Disk -Number 1 -PartitionStyle GPT
New-Partition -DiskNumber 1 -UseMaximumSize -AssignDriveLetter |
    Format-Volume -FileSystem NTFS -NewFileSystemLabel Data

GPT is de moderne keuze en ondersteunt grote disks en meer partities dan legacy MBR.

DHCP

DHCP DORA: Discover → Offer → Request → Acknowledge. Een scope bevat pool, subnetmasker, lease en opties; exclusions worden nooit uitgedeeld, reservations koppelen een MAC/client-ID aan vast IP.

Belangrijke opties: 003 Router, 006 DNS Servers, 015 DNS Domain Name.

Install-WindowsFeature DHCP -IncludeManagementTools
Add-DhcpServerv4Scope -Name 'LAN' -StartRange 192.168.10.100 -EndRange 192.168.10.200 -SubnetMask 255.255.255.0
Set-DhcpServerv4OptionValue -ScopeId 192.168.10.0 -Router 192.168.10.1 -DnsServer 192.168.10.10 -DnsDomain 'lab.local'

Een DHCP relay is nodig tussen subnetten omdat initiële clientbroadcasts niet door routers gaan. In AD moet een Windows DHCP-server geautoriseerd worden.

DNS

Record Functie
A / AAAA naam naar IPv4/IPv6
PTR IP naar naam
CNAME alias
MX mailserver
NS nameserver voor zone
SRV service discovery; essentieel voor AD
SOA zoneautoriteit en timers 
Resolve-DnsName dc01.lab.local
Get-DnsServerZone
Add-DnsServerPrimaryZone -NetworkId '192.168.10.0/24' -ReplicationScope Domain
ipconfig /registerdns
ipconfig /flushdns

Forward lookup zoekt naam → IP; reverse lookup IP → naam. Een recursive resolver doorloopt/delegeert namens de client en cachet volgens TTL; authoritative servers geven definitieve zoneantwoorden.

Diagnosevolgorde

  1. IP, prefix en gateway correct?
  2. DNS-serveradres correct en bereikbaar?
  3. Kan DNS server zelf forwarden/root hints gebruiken?
  4. Bestaat record in juiste zone en is replicatie geslaagd?
  5. Is het een cacheprobleem of werkelijk ontbrekend record?